07 Ağustos 2020, 17:51:36

• Teknik Direktörümüz Ertuğrul Sağlam: "Bizi Süper Lig'e taşıyacak, hatta bizle Süper Lig'de de forma giyecek isimlerle anlaşacağız." dedi.
• Vukan Savicevic Samsunspor'umuzda.
---------------------
*Not: Gerçek bir mail adresi ile üyelik işlemi gerçekleştiriniz. Aksi takdirde üyeliğiniz onaylanmayacaktır.


Şu An Hangi Kitabı Okuyorsunuz?

Başlatan Clint_Eastwood, 31 Temmuz 2008, 22:05:10

« önceki - sonraki »

mehmet yılmaz

Ahmet Ümit - Kukla

Ahmet Ümit 'in Kukla adlı romanını bitirdim ve böylece bütün romanlarını bitirmiş oldum. Yazarın bazı hikaye kitaplarını da okumuştum. Roman yaklaşık 550 sayfa ve oldukça kalın bir roman sayılabilir. Normal okumada bir haftadan önce bitmemesi gereken bir kitaptı. Ancak ben dört günde okudum. Tabii bunda hem karantina günlerinden dolayı evde olmamızın verdiği zaman bolluğu etkiliydi hem de kitabın kendini okutabilen bir kitap olması ki, Ahmet Ümit romanlarının genel özelliği budur, kendini okutur. Evet, bir edebi şaheser aramıyorsanız bu kendi tarzında, kendi kulvarında iyi bir roman...

Kukla kısmen siyasi bir roman aslında. Ahmet Ümit her ne kadar isim vermiyor olsa da açıkçası biraz Abdullah Çatlı'nın hikayesi üzerinden ilerlemiş. Oluşturduğu iki karakter var, Bunlar üvey kardeşler ve birisi gazeteci biri ise devletin operasyonlarda kullandığı bir kişi, öyle diyelim... Her ikisi de gençlik dönemlerinde karşı gruplarda yer almış. Birisi devrimci birisi ülkücü olan iki üvey kardeşin hikayesi üzerinden ilerleyen bir kurgusu var. Tabii biraz Susurluk kazası sonrası ortaya çıkan konular ile ilişkili bir kurgusu olan bir roman. Yani gerçek hikayelerden beslendiğini söylemek mümkün.

Ahmet Ümit 'in bütün romanlarında olduğu gibi akıcı demiştim ve merak duygusunu ön plana çıkaran, sürekli "acaba şu mu, acaba bu mu?" diye insanı yorum yapmaya sevk eden bir romandı. Açıkçası öyle altı çizilecek çok fazla satır yoktu, çok kuvvetli bir edebiyat endişesi taşıdığını zannetmiyorum. Romanın zaten olay örgüsü iyi bağlanmış, hareketli bir roman. Bu anlamda film seyreder gibi akıp gidebiliyor.

Ahmet Ümit okurların beğendiği bir roman olduğunu düşünüyorum. Şayet ilk defa Ahmet Ümit okuyacaksınız bu romanla başlayabilirsiniz. Çünkü onun edebiyat tarzına uygun bir roman Kukla.

Son olarak, genel hatlarıyla beğendiğimi söyleyebilirim; özellikle böyle karantina günlerinde, mutlak bir amaç taşımadan okumalar yapmak istiyorsanız ve roman tercih edeceksiniz, diğer romanların da olduğu gibi Kukla için de bir tercihte bulunabilirsiniz.

mehmet yılmaz

İnce Memed 1-2-3-4 / Yaşar Kemal

"Dünyada çok şey kolay da, insan olmak zor" diyor İnce Memed 4'te Yaşar Kemal.

Evet, İnce Memed 4 bitti. Hatta İnce Memed bitti ve biterken içimde kocaman bir boşluk bırakarak bitti. Tam 2.165 sayfa ve ben 13 gündür onu okuyor, İnce Memed'le yatıp İnce Memed'le kalkıyorum. Nihayetinde vedalaştık romanla.

Elbette, bir başyapıt bu. Birincisi destanın doğuşu ama bilhassa dördüncüsü aradaki küçük düşüşün ardından zirveyi görmüş.

Yaşar Kemal, Çukurova gibi bereketli bir coğrafyayı bereketli bir edebiyat anlatısına çevirirken, tıpkı Toroslar gibi çok yüksek seviyeli bir eser oluşturmuş. Kusursuz değil ama harika bir seriydi.

mehmet yılmaz

Gün Olur Asra Bedel
Cengiz Aytmatov


Bence dünyanın en güzel romanı budur... Evet, kabul ediyorum, tamamen kişisel bir görüş bu ancak ben öyle olduğuna inanıyorum. Bu görüşe ilk sahip olduğumda henüz bir üniversite öğrencisiydim ve kitap okuma maceramın başlarında sayılırdım. Lakin aradan uzun yıllar geçti, aralarında hatırı sayılır miktarda roman da olan binden fazla kitap okumuş birisiyim artık ve Gün Olur Asra Bedel'i bir kez daha okuduğum zaman bu fikrimin değişmesini geçtim, iyice pekiştiğini gördüm. İyi bildiğimi düşündüğüm romanın bende eksik kalan taraflarını da keşfetmiş oldum.

Muhteşem bir kurgu, olağanüstü bir anlatımı var. Cengiz Aytmatov bu kitapla edebiyatın zirvesine çıkıyor. Kadim dostu Kazangap'ın cenazesini defnetmeye çalışan Yedigey'in, o "bir gün içinde" yaşadıkları ve geri dönüşlerle anlatılanlar çok farklı bir romanla karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor bize...

Birbirinden bağımsız gibi görünen ve farklı zamanlarda yaşanan hadiseleri öyle bir bağlıyor ki şaşıp kalıyorsunuz. Üstelik ortak mekân kullanıyor çoğu zaman: Sarı Özek bozkırı...

Sarı Özek bozkırı, neredeyse çöle benzeyen uçsuz bucaksız bir mekândır. Kazakistan'da bulunur ve Yedigey'in çalıştığı, yaşadığı Boranlı istasyonu da burada bir yerde bulunur.

Aytmatov tam bu bozkırda cereyan eden bazı hadiseleri kullanıyor. Mesela Nayman Ana efsanesi ve mankurtlaşma. Çok, çok eski zamanların bir öyküsüdür bu. Ardından aynı yerde bu sefer Abutalip Kuttubayev adlı bir öğretmenin, bir babanın trajedisini veriyor. Bu sefer 1950'li yıllardayız. Son olaraksa 1970'lerin sonlarında buradaki bir uzay üssü üzerinden bir şeyler anlatıyor. Tabii, devam hikayesi olan ve ayrı bir kitap durumundaki Cengiz Han'a Küsen Bulut'ta da yine Sarı Özek'de idam edilen aşıkları ve Cengiz Han'ı terk eden bulutu işliyor. Bu farklı zaman olaylarının ortak özelliği zalim&mazlum ilişkisidir. Totaliter bir sistem yahut adam, insanlığı doğrayıp geçer bu anlatılarda. Üstelik sonuncusunda bütün bir dünya insanlığının geleceğini ellerinden alırlar.

Aytmatov, genelde Kırgız coğrafyasını anlatan bir yazardır. Lakin kök olarak Kırgız ve Kazakların aynı olduğunun farkındadır. Gün Olur Asra Bedel'de onun Kazakistan'da olmasından dolayı uzay üssü motifinin de etkisiyle olabilir, bu defa Kazakları anlatıyor. Hem Yedigey hem de Kazangap, Aral Gölü civarından iki Kazak'tır. Ancak sadece bununla kalmıyor aslında. Mesela Kuttubayev ve Zarife için Tatar tabirini kullanıyor, Raymalı Ağa'ya Türkmenlerin hediye ettiği Ahalteke attan söz ediyor, Kazangap'ın eşinin bir Karapapak olduğunu söylüyor. Türkistan tabirini kullanıyor ve Hoca Ahmed Yesevi'den bahsediyor. Elbette bunda Sovyetler'deki kısmi yumuşamanın da etkisi vardır. Öyle ki, anadili konuşmanın öneminden bile bahsedip, anadilini konuşmamakta ısrar eden bir Kazak subaya eleştiriler getiriyor.

Eserin pek çok yerinde dua etmenin, dua bilmenin gereği vurgulanıyor. Bir ölüyü defnederken dua bilmeyen gençlerin varlığından rahatsızlık duyuluyor. Nihayetinde Kazangap'ı eksiğiyle, yanlışıyla da olsa bir cenaze namazının ardından defnediyorlar. Aytmatov, şahsi hayatında dindar bir insan olmamakla birlikte burada, Kazakların bir dinleri, gelenekleri olduğunu vurguluyor.

Romanın fantastik bölümleri de vardır. Bu, uzayla ilgili öyküdür. Sonunda yolu ana hikayeyle kesişecektir. Buna göre ABD ile SSCB arasında Parite, yani eşitlik adı verilen ortak bir uzak araştırma çalışması vardır. O kadar eşittir ki, personel sayısından tutun da, okyanusta bekleyen geminin San Francisco ile Vladivostok arasındaki mesafesi bile eşittir. Bu arada ilginç bir durum şudur, Vladivostok, Rusçada, "Doğuya hakim ol" manasına gelmektedir. Zihniyet budur yani...

Ancak bu çalışma sırasında iki kozmonot, uzaydaki bir başka gezegenle irtibat kurar. Orman Göğsü denilebilecek olan bu gezegende de insanlar vardır. Gelgelelim, her iki devletin yöneticileri bu bilgiyi bütün insanlıktan saklayacaklardır. Çünkü insanların savaşsız da yaşabilmeleri onların işlerine gelmemektedir. Ayrıca her iki ülkenin gönderdiği füzeler ile dünya üzerinde bir kalkan oluşturulacak ve diğer gezegendekilerin dünyayla irtibat kurmaları engellenecektir. Şimdi bu "kalkan" ifadesine bir mim koyalım, yeri gelince döneceğim...

Romanda, vefat eden Kazangap'ın oğlu Sabitcan tiplemesi Sovyet sistemi eseridir. İyi ve başarılı bir insan olması için bin bir fedakarlıkla okutulan, Sovyet yatılı okullarına gönderilen Sabitcan, maalesef değerlerinden uzak, silik ve emir kulu bir kişi olacaktır. Bu arada cenaze gününe kadar ayyaş ve sevimsiz bir tip olan, Kazangap'ın damadı bütün roman boyunca bir dönüşüm içine girmiş gibi görünecektir. Aytmatov burada, ortalama Kazaklara öze dönüş mesajı vermiş olabilir.

Roman, doğal olarak Aytmatov'un hayatından izler taşıyor. Çocukluğum'da anlattığı Aral Gölü ve tren rayları manzarasını burada kullanıyor. Keza, Kazangap'ın babası "gulag" olarak ihbar ediliyor ve çalışma kampında ölüyor. Ancak birkaç sene sonra masumiyeti ortaya çıkıyor. Gerek burada gerekse de ve özellikle öğretmen Abutalip'in yaşadıklarında babası Törekul ve kendi çocukluğundan izler vardır.

Aytmatov'un eserlerinin en öne çıkan taraflarından birisi de "Kader" fikri olsa gerek. Kendisi ateist olduğunu söylediği dönemlerde bile kadere çok inanmış bir adamdı. Ömrünün olgunluk dönemlerinde ise "ibadetlerini yapmayan bir Müslüman'ım" diyecek, hatta tıpkı Kazangap'ta olduğu gibi vefatının ardından cenaze namazı kılınıp, defnedilecekti. Ancak ne olursa olsun o kadere inanan ve her eserinde bu olguyu kullanan bir yazardır.

Romanda, kımız içilmesinden türkülere kadar çok sayıda Kırgız/Kazak geleneğini görebiliyoruz. Mesela Yedigey kendisinden büyük olan Kazangap'a, Kazake yani Kazangap Abi diyor. Keza ona da çoğu kez "Yedike" diye hitap ediliyor.

Gün Olur Asra Bedel'in edebiyata kattıkları çoktur lakin Aytmatov bu romanla birlikte sosyal-psikolojiye 'mankurt' kavramını da yerleştirmeyi başarmıştır. En az roman kadar ünlü bir kavram olmuştur mankurt. Savaş esirlerinin başlarına yeni kesilmiş deve derisinden bir şire geçirilir ve kızgın güneşin altında bekletilen bu esirlerin kafa derileri değişir, alttan gelen saçlar beyne baskı yapar. Böylece çoğu ölse bile kalan esirler, geçmişini bilmeyen, efendisine köle olan, hafızasız ve duygusuz bir robot-insana dönüşür.

Romanda Sarı Özek bozkırında geçen bir efsane olan Nayman Ana efsanesi anlatılıyor. Mankurt yapılan oğlunu bulmak için yollara düşen bu ananın kabri Kazangap'ı gömmek için yola çıkacakları Ana Beyt Mezarlığıdır. Ancak gelin görün ki, oraya bir uzay üssü kurulmuş ve etrafı tellerle çevrilmiştir.

Romanın en önemli karakterlerinden biri de öğretmen Abutalip Kuttubayev'dir. Savaştan önce coğrafya öğretmenliği yapan Abutalip, cepheye gider. Burada Almanlara esir düşer ancak bir şekilde kaçıp, Yugoslav partizanların saflarına katılır. Savaş bitince Yugoslav partizanların şahitliğiyle birlikte ülkesine döner ve hayatına devam eder. Ancak birkaç sene sonra Stalin, Tito'ya kızmıştır ve Yugoslavya'yı düşman ilan eder. Böylece o vakte kadar bırakın suç olmayı bir savaş kahramanı sayılabilecek olan Abutalip'in yazgısı tersine döner. Okuldaki bir öğrencisinin "Madem esir düştünüz, niçin kendinizi öldürmediniz? Stalin'in kesin emri vardı." Suçlanmasının ardından tıpkı bir KHK'lı gibi, sorgusuz sualsiz atılır öğretmenlikten. Oysa yeni evlidir ve iki küçük çocuğu vardır. Eşi de bir öğretmendir. İkisi çaresiz yollara düşer ve bu Boranlı denen istasyonda demiryolu işçisi olurlar. Abutalip bir yandan okuyup, bir yandan anılarını ve civardaki destanları derleyip yazmaktadır. Yani, "Her aydının yapması gereken şeyi yapıyor, yani kitap okuyor, yazı yazıyordu. Sf.182"

Ama onu işinden atanlar peşini bırakmamaya niyetlidir. Bir lanetli gibi yaşamaya çalışan bu küçük aileyi bulurlar ve Abutalip tutuklanır, götürülür. Birkaç ay sonra ise kalp krizinden öldüğü haberi gelir. Aytmatov, o zamanın şartlarında romana ekleyemediği Abutalip'in akıbeti hikayesini, Cengiz Han'a Küsen Bulut adıyla yıllar sonra neşredecektir.

Aytmatov, karısı Zarife'nin eşinin ölüm haberini aldığı günü 5 Mart 1953'e bağlar. O gün şehre giderler ve ölüm haberinin olduğu evrakı alırlar. Tam o gün katil de ölmüştür. Yani Stalin. Burada ciddi bir katil ve maktul karşılaştırması yapmıştır Aytmatov. Nihayetinde onun babasının, amcasının ve daha pek çok Kırgız aydının da katili de aynı kişidir!

Ancak Abutalip'in büyük şanssızlığı şu olmuştur, onun vefatından birkaç ay sonra Stalin de ölecektir. Hiç bitmeyecek gibi görünen zulüm bir anda bitecek, diktatör geberip gidecektir. Onun ardından ise Sovyetler'de Anti-Stalin dönemi başlayacak ve onun gazabına uğramış olan kişiler ve hakların büyük bir kısmının itibarları iade edilecektir.

Aytmatov, eserlerinde aşka yer veren ve bunu çok yetkin bir şekilde anlatan bir yazardır. Burada Yedigey'in Zarife'ye oaln aşkı da kendine yer buluyor. Ancak Yedigey bunu kötü niyetle yapmıyor, kocası başındayken de yapmıyor. Ona ve çocuklarına olan merhameti, yardım etme isteği, sevgisi, ilgisi bir aşka dönüşüyor.

Romanı 1998 yılında ilk okuduğumda büyük bir kısmı zihnimde yer etmişti. Ancak Zarife ve çocukların akıbetlerini hatırlamıyordum. Acaba, yazacak mıydı diye büyük bir merak içerisine girdim ve romanın sonlarına doğru aradığım cevabı buldum. Ancak bir yürek yangını yaşamadım diyemem...

Aytmatov, Abutalip'in alıp götüren KGB ajanının adını Tansıkbayev olarak vermişti. Aradan otuz yıl geçtikten sonra bu defa karşılarına bir başka Tansıkbayev'i çıkaracaktı: Teğmen Tansıkbayev. Ana Beyit mezarlığına, kafileyi sokmayan bu subay, Kazak dilinde konuşan Yedigey'e, "yabancı yoldaş, Rusça konuşun" diyecek, anadilini konuşmak istemeyecek kadar özünden kopmuş biriydi. Aytmatov'a göre her ikisi de mankurtlaşmıştı!

Son olarak mim koyduğumuz şire/kalkan kısmına dönelim. Aytmatov burada sembolleri kullanır. İnsanlığın başına geçirilen ve onları köleye çeviren üç şey vardır. Birincisi geçmiş yıllarda Naymanların başına deve dersi geçiren Juan Juanlar. İkincisi halklarının başına ideolojik halka geçiren Stalin rejimi ve üçüncüsü bütün insanlığın başına uzay kalkanı geçiren ABD&SSCB ortaklığı... Hepsi de diğerlerini birer mankurt yapmak istemiştir!

Büyük, çok büyük bir roman bu... Bence dünyanın en güzel romanı!